जब कोई Chandrachooda Shiva Shankara lyrics पहली बार सुनता है, तो एक अजीब सी शांति मन में उतर आती है। यह सिर्फ एक भजन नहीं है यह एक ध्यान है, एक आह्वान है, एक समर्पण है।
Purandara Dasa जिन्हें “कर्नाटक संगीत का पितामह” (Father of Carnatic Music) कहा जाता है ने यह कीर्तन कन्नड़ भाषा में रचा। उनका जीवनकाल लगभग 1484 से 1564 CE के बीच माना जाता है। वे एक धनी व्यापारी थे जिन्होंने सांसारिक वैभव त्यागकर भक्ति का मार्ग चुना और 4.75 लाख से अधिक कीर्तनों की रचना की जिनमें से कुछ सैकड़ों आज भी जीवित हैं।
Chandrachooda शब्द का अर्थ है वह जो चंद्रमा को मुकुट की तरह धारण करता है। यह भगवान शिव का एक प्रमुख नाम है। “शिव शंकर” कल्याण करने वाले, और “पार्वती रमण” पार्वती के प्रिय। इन तीन नामों से ही गाने की पूरी आत्मा प्रकट हो जाती है।
गाने का Overview
| विवरण | जानकारी |
|---|---|
| Song Title | Chandrachooda Shiva Shankara |
| रचनाकार / Composer-Lyricist | Purandara Dasa (पुरंदरदास) |
| मूल भाषा | कन्नड़ (Kannada) |
| विधा / Genre | Carnatic Devotional Keerthane |
| देवता | भगवान शिव (Lord Shiva) |
| काल / Era | 15वीं–16वीं सदी (लगभग 1484–1564 CE) |
| Album / Film | कोई फिल्म नहीं स्वतंत्र भक्ति रचना |
| प्रसिद्ध प्रस्तुतियाँ | Kerala, Karnataka की शास्त्रीय और भक्ति परम्पराओं में |
चन्द्रचूड शिव शंकर Lyrics
पल्लवी (Pallavi)
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
अनुपल्लवी (Anupallavi)
सुन्दरतर पिनाकधर हर,
गंगाधर गजचर्माम्बरधर।
सुन्दरतर पिनाकधर हर,
गंगाधर गजचर्माम्बरधर।
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
चरणम् १ (Charanam 1)
सद्योजातमाम् वदनम्,
गंगाचन्द्र समागम तीर्थम्।
प्रणवम् नादमाय् उणारुम्,
तुडियो वेद कलामृत पुण्यम्।
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
चरणम् २ (Charanam 2)
प्रकृतियुम् निन्निल्, विकृतियुम् निन्निल्,
स्वरंगलिलय्, लयंगलिलय्।
शक्ति स्वरूपम्।
ॐ शिवोऽहम् श्री शिवोऽहम्।
ॐ शिवोऽहम् रुद्रम् श्रीकरम्।
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
चरणम् ३ (Charanam 3)
कोरलाळि वसिम रुद्राक्षवु धरसिद,
परम व्यसनवनु नीने।
गरुड गमन नम्म पुरंदर विट्टलन,
प्राण प्रियनु नीने।
चन्द्रचूड शिव शंकर पार्वती रमण,
निनगे नमो नमो।
समापन स्वरलहरी (Closing Swaras)
थन थनम् थ थनम् था थनम्…
(स्वर विस्तार — सा री ग म प ध नि)
माध्यमम् मामकमम् एकवम्,
पूर्णवुम् शून्यवुम् एकनम्।
कृष्णनुम् मुद्रनुम् एकने।
Chandrachooda Shiva Shankara Lyrics Malayalam
പല്ലവി (Pallavi)
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
അനുഗല്ലവി (Anupallavi)
സുന്ദരതര പിനാകധര ഹര,
ഗംഗാധര ഗജചർമാംബരധര।
സുന്ദരതര പിനാകധര ഹര,
ഗംഗാധര ഗജചർമാംബരധര।
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
ചരണം 1 (Charanam 1)
സദ്യോജാതമാം വദനം,
ഗംഗാചന്ദ്ര സമാഗമ തീർത്ഥം।
പ്രണവം നാദമായ് ഉണരും,
തുടിയോ വേദ കലാമൃത പുണ്യം।
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
ചരണം 2 (Charanam 2)
പ്രകൃതിയും നിന്നിൽ, വികൃതിയും നിന്നിൽ,
സ്വരങ്ങളിലയ, ലയങ്ങളിലയ।
ശക്തി സ്വരൂപം।
ഓം ശിവോഽഹം ശ്രീ ശിവോഽഹം।
ഓം ശിവോഽഹം രുദ്രം ശ്രീകരം।
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
ചരണം 3 (Charanam 3)
കോറലಾಳಿ വസിമ് രുദ്രാക്ഷവു ധരസിദ,
പരമ വ്യസനവನು നീനേ।
ഗരുഡ ഗമന നമ്മ പുരന്ദര വിഠ്ഠലന,
പ്രാണ പ്രിയനു നീനേ।
ചന്ദ്രചൂട ശിവ ശങ്കര പാർവതി രമണ,
നിനಗೆ നമോ നമോ।
സമാപന സ്വരങ്ങൾ (Closing Swaras)
തന തനം ത തനം താ തനം…
(സ്വര വികസനം — സ രി ഗ മ പ ധ നി)
മാധ്യമം മാമകമം ഏകവം,
പൂർണവും ശൂന്യവും ഏകനം।
കൃഷ്ണനും മുദ്രനും ഏകനെ।
Chandrachooda Lyrics in English Transliteration
Pallavi
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Anupallavi
Sundaratara Pinakadhara Hara,
Gangadhara Gajacharmambaradhara.
Sundaratara Pinakadhara Hara,
Gangadhara Gajacharmambaradhara.
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Charanam 1
Sadyojatamaam Vadanam,
Gangachandra Samagama Teertham.
Pranavam Naadamayaai Unarum,
Tudiyo Veda Kalaamrita Punyam.
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Charanam 2
Prakritiyum Ninnil, Vikritiyum Ninnil,
Swarangalilaya, Layangalilaya.
Shakti Swaroopam.
Om Shivoham Shri Shivoham.
Om Shivoham Rudram Shreekaram.
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Charanam 3
Koralali Vasima Rudraakshavu Dharasida,
Parama Vyasanavanu Neene.
Garuda Gamana Namma Purandara Vittalana,
Praana Priyanu Neene.
Chandrachooda Shiva Shankara Parvati Ramana,
Ninage Namo Namo.
Closing Swaras
Thana Thanam Tha Thanam Thaa Thanam…
(Swara Expansion — Sa Ri Ga Ma Pa Dha Ni)
Madhyamam Maamakamam Ekavam,
Poornavum Shoonyavum Ekanam.
Krishnanum Mudranum Ekane.
Musical Composition और Vocal Performance
Chandrachooda को कर्नाटक संगीत की राग परम्परा में गाया जाता है। इसकी खासियत यह है कि इसमें Sargam (स्वर विस्तार) का एक लम्बा और जटिल खंड है जहाँ Sa, Ri, Ga, Ma, Pa, Dha, Ni के स्वरों को अलग-अलग क्रमों में विस्तृत किया जाता है।
तीन परतें हैं इस रचना में:
1. भक्ति परत (Devotional Layer): पल्लवी और अनुपल्लवी में भगवान शिव के नामों और गुणों का सीधा कीर्तन।
2. दार्शनिक परत (Philosophical Layer): “प्रकृतियुम् निन्निल, विकृतियुम् निन्निल” यहाँ शैव अद्वैत की अभिव्यक्ति है जो सामान्य भजन से बिल्कुल अलग है।
3. संगीत परत (Musical Layer): Sargam का विस्तार जो केवल तकनीकी कौशल नहीं, बल्कि ध्यान की एक विधि है। स्वरों में खो जाना ही यहाँ शिव की आराधना है।
Chandrachooda Lyrics Malayalam में भी यह कीर्तन केरल के भक्ति संगीत का हिस्सा है, जहाँ Sopanam और Carnatic दोनों शैलियों में इसे गाया जाता है।
आज Chandrachooda song download के लिए Spotify, JioSaavn और YouTube पर कई प्रतिष्ठित कलाकारों की प्रस्तुतियाँ उपलब्ध हैं।
Disclaimer
इस लेख में प्रस्तुत Chandrachooda Shiva Shankara के गीत का भावार्थ, Transliteration और विश्लेषण केवल भक्ति-प्रचार और शैक्षणिक उद्देश्य के लिए है। यह कीर्तन Purandara Dasa की मूल रचना है जो सदियों पुरानी कर्नाटक संगीत परम्परा का हिस्सा है। कृपया इस गाने को सुनकर इस अमूल्य भक्ति परम्परा को समर्थन दें।
Purandara Dasa: वह संत जिन्होंने संगीत को मोक्ष का मार्ग बनाया
Purandara Dasa Chandrachooda की रचना समझने के लिए उनके जीवन को समझना ज़रूरी है।
जन्म से वे श्रीनिवास नायक थे एक समृद्ध सर्राफ। कहते हैं एक दिन एक ब्राह्मण भिखारी उनके पास आया। उन्होंने मना किया, पर उनकी पत्नी ने अपनी नाक की नथ दे दी। जब वही नथ किसी और रूप में उनकी दुकान पर आई, तो उन्हें बोध हुआ यह कोई चमत्कार था। उसी दिन उन्होंने सब त्याग दिया।
Chandrachooda Lyrics in Hindi हों या Chandrachooda Lyrics in English इस गाने में उनका वह त्याग, वह बोध, और वह समर्पण हर शब्द में झलकता है।
उन्होंने Carnatic music की 70 lessons की प्रणाली बनाई जो आज भी शास्त्रीय संगीत की नींव है। इसीलिए उन्हें “Pitamaha of Carnatic Music” कहा जाता है।
यह गाना क्यों खास है – 3 कारण जो अधिकतर लोग नहीं जानते
1. यह ध्यान (Meditation) है, सिर्फ प्रार्थना नहीं “शिवोऽहम्” की पंक्ति भक्त को उपासक से उठाकर स्वयं शिव के साथ एकाकार कर देती है। यह Bhakti और Jnana का दुर्लभ संगम है।
2. Sargam section एक साधना है गाने के बीच में आने वाला स्वर-विस्तार केवल संगीत नहीं यह नाद-ब्रह्म की उपासना है। हर स्वर एक मंत्र की तरह काम करता है।
3. यह अन्तर-धार्मिक एकता का प्रतीक है अंत की पंक्ति “कृष्णनुम् मुद्रनुम् एकने” शिव और कृष्ण की एकता की बात करती है। Purandara Dasa वैष्णव थे, फिर भी उन्होंने शिव की इतनी गहरी स्तुति रची यह भारतीय दर्शन की समावेशिता का प्रमाण है।
? अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (FAQs): Chandrachooda Shiva Shankara
Q1. Chandrachooda Shiva Shankara किसने लिखा?
यह कीर्तन Purandara Dasa ने लिखा, जो 15वीं–16वीं सदी के कन्नड़ संत-कवि और कर्नाटक संगीत के जनक माने जाते हैं।
Q2. Chandrachooda का अर्थ क्या है?
“चन्द्रचूड” का शाब्दिक अर्थ है जिसके मस्तक पर चन्द्रमा हो। यह भगवान शिव का एक प्रमुख नाम है।
Q3. क्या Chandrachooda Lyrics Malayalam में उपलब्ध हैं?
हाँ, यह कीर्तन केरल में भी बेहद लोकप्रिय है और Malayalam भक्ति परम्परा में Sopanam शैली में गाया जाता है।
Q4. Chandrachooda song download कहाँ से करें?
JioSaavn, YouTube Music पर यह गाना कई कलाकारों की आवाज़ में उपलब्ध है। आप “Chandrachooda Shiva Shankara Purandara Dasa” सर्च करके मनचाही version सुन सकते हैं।
Q5. क्या यह किसी फिल्म का गाना है?
नहीं। यह एक स्वतंत्र भक्ति कीर्तन है। इसका कोई फिल्म या आधुनिक album नहीं है यह शुद्ध शास्त्रीय-भक्ति परम्परा की रचना है।
Q6. यह गाना किस राग में है?
यह मुख्यतः Carnatic classical tradition में गाया जाता है, जिसमें रागों के साथ-साथ Sargam विस्तार का एक विशेष खंड भी है। विभिन्न कलाकार इसे अलग-अलग रागों में प्रस्तुत करते हैं।
Q7. “शिवोऽहम्” का क्या अर्थ है?
“शिवोऽहम्” = “मैं शिव हूँ।” यह आदि शंकराचार्य के निर्वाण षट्कम् की भी मूल भावना है आत्मा और परमात्मा की एकता की घोषणा।
If You Liked The Lyrics Of This Songs, Check Out Also These Lyrics As Well:
- Anuradha Paudwal Namo Namo Durge Sukh Lyrics
- Jubin Nautiyal Meri Maa Ke Barabar Koi Nahi Lyrics
- Hariharan Aarti Kunj Bihari Ki Lyrics
- Teen Baan Ke Dhari Lyrics
- Mustafa Jane Rehmat Pe Lakhon Salam Lyrics
- Ghalin Lotangan Lyrics
- Chalo Bulawa Aaya Hai Lyrics
- Nagri Ho Ayodhya Si Lyrics
- Madhushree’s Kanha Soja Zara Lyrics
- Maa Murade Puri Karde Halwa Batungi Lyrics
- Ye Chamak Ye Damak Lyrics
- Mere Hussain Tujhe Salaam Lyrics
- Religious India Namami Shamishan Lyrics
- Ram Ji Ki Nikli Sawari Lyrics
- Hariharan Bajrang Baan Lyrics
- Anuradha Paudwal Siddha Kunjika Stotram Lyrics
- He Bholya Shankara Lyrics in Marathi
- Surya Chalisa Lyrics
- लेडीज कीर्तन भजन लिरिक्स
- Thali Bhar Ke Layi Re Khichdo Lyrics
- Wo Shahre Mohabbat Jahan Mustafa Hai Lyrics

